Doğanın anıtlar vadisi
4 Temmuz 2016 tarihinde, Amerika Birleşik Devletlerinin orta batısındaki Utah Eyaleti ile Güney batısındaki Arizona Eyaleti sınır bölgesinde bulunan Monument Valley’de idik. Bölge yerlileri Navajo’ların “The spirit of God” yani “Tanrı’nın Ruhu” dedikleri topraklardayız. Bu bölge Navajo yerlilerine ayrılmış olan Navajo Tribal Park sınırları içinde yer alıyor. 1930 larda medyanın ilgisini çeken Monument Valley, Western türünün ünlü yönetmeni John Ford’un filmleri ile tanınmış.
Monument Valley, Deniz seviyesinden 1500-1800 metre yükseklikte bulunan Colorado Platosunun bir bölümünü oluşturmakta. Tüm bir yıl çöl ikliminin hüküm sürdüğü bu ünlü vadi 1958 yılında: “Batı sınırında uyum ve barışı hissedin” sloganı ile koruma altına alınmış.
Vadiyi oluşturan kumtaşı kayaların etkileyici kızıl rengi, içinde bulunan demir oksitten kaynaklanmakta imiş. Gün doğumu ve gün batımında harika görüntüler vermekte.
Paleozoik çağda, Colorado Platosu, Meksika Körfez’inin altında imiş. Rocky Dağlarında erozyon sonucu oluşan tortular, Meksika Körfez’ine akarak deniz tabanını kaplamış. Daha sonra yerkabuğunun hareketleri sonucu oluşan basınçlar bu iç denizi Batı’ya doğru kaydırmış. Dağ sıralarının tabana yaptığı baskı ile kuruyan iç deniz tabanı, çimentolaşarak kum taşına dönüşmüş. Rüzgar ve yağmur aşındırmalarına uğrayan bu bölge, zaman içinde yerkabuğunda oluşan kırılmalar sonucu volkanik aktivitelere de sahne olmuş. Kırıklar genişlemiş, derinleşmiş ve kanyonlar oluşmuş. Böylece genç Colorado Platosu, 65 milyon yıl önce yükselmeye başlamış. Pasifik Okyanus tabanı tarafından sıkıştırılan Kuzey Amerika Tektonik Plakası, Kaliforniya sahillerinden itibaren Doğu’ya doğru şok dalgaları gönderdikçe şekillenmeye devam etmiş Colarado Platosu. Bu doğal oluşum milyonlarca yıldır, insan gözünün fark edemeyeceği bir hızla karaya şekil vermeye devam ediyormuş. Ayrıca buzul çağında buzların, sonrasında su ve rüzgarın aşındırması da bu şekillendirmeye katkıda bulunmuş. Monument Valley’in yamaçlarında görülen benzersiz kızıl kumtaşının oluşumu ise daha eskilere, 150 milyon yıl önce Permiyan Çağına kadar gitmekte imiş.
Günümüzde Monument Valleyin çevresinde 163 eski volkan bulunmakta. Bu benzersiz vadiyi gezerken, burada üç çeşit oluşum bulunduğunu öğreniyoruz. Erozyonun birinci aşamasında bulunan Masa tipi oluşumlar, ikinci aşamasında olan Butte adı verilen tek başına sütun ve bloklar, üçüncü aşamada bulunanlar ise Spire adı verilen ve tabandaki ana kayanın ortaya çıktığı oluşumlar.
Monument Valley’de bazı oluşumların benzetildikleri şekillere göre isim aldıklarını da öğrendik. Theree Sisters – Üç Kız Kardeş, East and West Mitten Buttes – Doğu ve Batı Tepeleri, Artists Point – Artistler noktası, Camel Butte – Deve Tepesi, Elephand Butte – Fil Tepesi, John Ford Point, Totem Pole – Totem Direği gibi.
Kiralık arabamız ile Monument Valley’e vardığımızda, gün öğleden akşamüstüne doğru dönmüştü. Fotoğraf için uygun saatler yaklaşıyor diye sevinmiştik. Vardığımızda ise gökyüzü parlak maviden yarı bulutluya dönüşüverdi birden. Hareket eden bulutlar, ışıkların Monument Valley’in kızıl oluşumları arasında tondan tona değişmesine neden oldu. Hatta bir ara yağmurun incecik sicime benzeyen serpintisi ile gökkuşağı bile göründü. Harika görüntüleri hem görebilmek hem de görüntüleyebilmek için yaman bir uğraş verirken bulduk kendimizi.
Gökyüzü gecenin lacivertine doğru kayarken, gözümüz ve gönlümüz güzelliklere doymuş olarak bu harika doğal güzellikleri arkamızda bıraktık. Dünyamızın bir başka güzel köşesine doğru yola koyulduk.