Güzel Bursa, Yeşil Bursa, Kaplıcalar Kenti Bursa, Osmanlı İmparatorluğunun Doğum yeri Bursa. Daha pek çok güzel sıfat ile andığımız Bursa, Bursa’mız artık dünyaca çok önem verilen yeni bir tanıma sahip. Hanlar Bölgesi, Sultan Külliyeleri ve Cumalıkızık ile UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesinde yer almaya hak kazanmış bir Dünya kenti.
Bursa artık sadece Türkiye’nin değil Dünyanın gözbebeği. Değer verilen korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken bir miras.
Dünyada 2020 rakamlarına göre, bu ayrıcalığa sahip olan 1’121 yerden biri olan Bursa, Britanya’dan Roma İmparatorluğuna, Bizans’tan Osmanlı İmparatorluğuna ve Cumhuriyet Türkiye’sine kadar tarihin pek çok döneminde önemli bir merkez olma özelliği ile öne çıkmaktadır.
Bursa’nın 2000’li yıllarda başlayan UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesine dahil olma macerası, 2009 yılında Sayın Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu başkanlığında Alan Yönetimi Başkanlığının kurulması ile hız kazandı. Altı ayrı alanda yapılan zorlu ve değerli çalışmalar ile hazırlanan dosya, 2013’de tamamlandı. UNESCO’nun belirlediği standartlar çerçevesinde hazırlanan çok detaylı dosyada, başta Alan Yönetimi Başkanlığı olmak üzere, Büyükşehir Belediye Başkanlığı, BUMİAD (Bursa Mühendis ve Mimar İş Adamları Derneği), BALKANSİAD (Balkan Rumeli Sanayicileri ve İş Adamları Derneği) gibi Sivil Toplum Kuruluşları, Esnaf ve Zanaatkar Odaları vb. gibi kuruluşların katkıları bulunmaktadır.
Bu zorlu çalışmalar sonucu Haziran 2014’te Katar’ın başkenti Doha’da yapılan UNESCO toplantısında, Bursa’nın: Hanlar Bölgesi, Sultan Külliyeleri ve Cumalıkızık ile birlikte, vazgeçilemez ve kaybı halinde dünyamızın yeri doldurulamaz bir değerden mahrum kalacağı bir kültürel değer olduğu tescil edilmiştir.
Bu çok büyük başarıda, hem süreci başlatan hem de hazırlık süreci sırasında şehrin yaşamsal ve gelişimsel hizmetlerini gerçekleştirme yanında Dünya Mirası olma yolundaki bir şehrin geleceğine yönelik perspektifi planlayan yerel yönetimlerin rolünü gözden kaçırmamak gerekir. Bu anlamda yöneticilerin vizyonu çok önem kazanmaktadır. Bursa’da Büyükşehir Belediye Başkanı Sn. Recep Altepe’nin dile getirdiği “Tarihi doku, içinde yaşayan insanların yaşam biçimleri ile değer kazanır” anlayışı, Dünya Mirası olma yoluna ışık tutmuş oldu.
Bursa’da Külliyeler çevresindeki mahallelerin, geleneksel yaşam biçimleriyle varlıklarını sürdürmeleri, isimlerden geleneklere, Ahilik gibi kültürel değerlerden toplumsal katmanlar arası ilişkilere kadar özenle korunmuş ve günümüz yaşamındaki uzantıları dikkatle ortaya çıkartılmıştır.
Ancak UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesine girmeye hak kazanmak güzel bir öykünün ilk paragrafı, heyecan dolu bir yolculuğun ilk durağı. Umut veren nokta ise Bursa’da bu çalışma ve gelişmelere taraf olan tüm kurum ve kuruluşların, bu büyük başarının büyüsü ile duraksamayıp, bir sonraki aşamanın ne olacağına odaklanmaları. 2014 Haziran’ından bu yana pek çok toplantı yapıldı Bursa’da. Sivil Toplum Kuruluşları, Büyük Şehir Belediye Başkanlığı, ilgili belediyeler, Alan Yönetimi Başkanlığı, hanlar, esnaf ve zanaatkarları ve konu ile uzak yakın ilgili herkes bu toplantılara katıldı. Kurum ve kuruluşlar öneri paketlerini oluşturmak üzere komisyonlar kurdular. Bursa ili ve çevresindeki yerel halkı aydınlatmak, Bursa’yı Türkiye’ye ve Dünya’ya daha iyi tanıtmak için yapılması gerekenler konusunda uzmanlardan görüşler alındı. Yapılması gereken yatırımların planlamasına geçildi.
Cumalıkızık’ta restorasyon çalışmalarının devamı, gelen turistler için yapılması gereken otopark, tuvaletler, lokal ürünlerden oluşan hediyelik eşyaların çeşitlendirilmesi vb. gibi konularda çalışmalara başlandı.
Bütün bu heyecan verici gelişmelere paralel olarak Bursa Büyükşehir Belediyesinin odaklandığı bir diğer konu ise, yönetim alanında bulunan bir başka değerli yerleşimin, İznik’in UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine alınması çalışmaları. İznik ilk çağlardan beri batıdan gelip Anadolu’ya açılan ticaret yollarının önemli limanıdır. Ayrıca İznik ve çevresindeki yerleşimler, Hristiyan Dünyasında gerek kiliseleri gerekse konsül toplantılarının merkezi olarak çok önemli bir yer tutmaktadır.
Bursa’da odaklanılması gereken bir diğer alan da Uludağ’dır. Uludağ yüksek bölgelerde bulunan bir kelebek cinsi gibi hayvanlar ve pek çok bitki türünü kapsayan geniş bir endemik çeşitliğe sahiptir. Aynı zamanda Bizans döneminde dini bazı olaylar sonunda kaçarak buraya sığınan pek çok keşişe ev sahipliği yapmıştır. Uludağ’da o dönemden kalma restorasyon bekleyen pek çok manastır kalıntısı bulunmaktadır. Bu anlamda Uludağ hem doğal hem de kültürel yani ikili Dünya Mirası için değerli bir aday adayıdır.
Bursa’nın önemli bir kültürel mirası da geleneksel gölge oyunumuz Karagözdür. Ulu Caminin inşa edildiği yıllarda Bursa’da yaşadığı söylenen iki kişiden esinlenen Karagöz oyunu, 2009 yılında gelenek ve görenekleri, oyunları, geleneksel yaşam biçimlerini v.b. gibi konu alan Somut Olmayan Kültür Mirasları kategorisinde UNESCO tarafından miras listesine alınmıştır.
Anlaşılacağı gibi Bursa kültürel, doğal, tarihsel ve geleneksel zenginlikler açısından eşine az rastlanır bir değere sahiptir. Şimdi sıra bu zenginlikleri, Dünyaya tanıtmaktadır. Tanıtımda kullanılacak en etkili araç ise UNESCO tarafından kullanılma yetkisi Bursa’ya verilen Dünya Mirası amblemini her yerde ve her üründe kullanmak, Bursa adını Dünya Mirası amblemi ile bütünleştirmektir. Dünya Mirası sertifikasını her yerde ve fırsatta sergilemektir.
“Unesco Dünya Kültür Mirası Bursa ” adını bir markaya dönüştürmeliyiz.
Bu noktada araçlarımız tarihi yapılar, Osmanlı İmparatorluğunun kuruluş yıllarından beri yaşayan gelenekler, tarihi doku vb. gibi olmakla beraber, Bursa’ya özgü ürünlerin zengin çeşitliliği ve özgünlüğü de ticari anlamda bir başka zenginliği gözler önüne sermektedir.
İpek ve ipek işçiliği, Osmanlı saraylarını süsleyen ipek kadifeler ve altın- gümüş sırma işlemeleri (Türkiye’den toplanan eşi bulunmaz sırma işli kadifelerden oluşan koleksiyonu, ve çok değerli İznik çini koleksiyonu ile Gülbekyan Müzesi Portekiz’in başkenti Lizbon’da izleyenleri hayran bırakmaktadır.) Benzersiz lezzetteki İskender kebabımız. Dünyaca ünlü Bursa havlularımız ve ham ipek peştemallarımız. Tadına doyulamaz kestane şekerlerimiz. Çok ilgi çeken Somut olmayan Kültürel Mirasımız Karagöz. Bursa Yeşil Cami ve Yeşil Türbede de kullanılan dünyaca meşhur İznik Çinilerimiz. Roma İmparatorluğu çağında çok ünlü olan ve tamamı İznik yöresinde yetişen ketenlerden üretilen keten dokumalar, bir deniz kabuklusundan elde edilen mor renkli doğal boyalar ile boyanarak Romalı asillere giysi olmak üzere İznik Limanından gönderilirmiş. Yeniden canlandırılacak keten üretimi ve keten dokumalar. Bursa’nın eşi bulunmaz bıçakları. Geleneksel kılıç- kalkan gösterilerimiz. Gerek geleneksel gösteri sanatları gerekse ürün çeşitliliği açısından böyle bir zenginliğe sahip olmak pek ender rastlanılan bir ayrıcalıktır.
Şimdi yapılması gereken bu lezzetli irmik, bu nefis tereyağı ve bu leziz şekeri heyecanla yoğurup aşk ile pişirerek tadına doyulmaz bir helva haline getirip Dünya sofrasına sunmaktır.
Güzel Bursa’nın güzel insanlarına çok emek verdikleri Dünya Kültür Mirası Bursa’nın inci ışıltısı ile parlayarak geleceğe uzanan yolunda başarılar diliyorum.
Not: 18 adet UNESCO Dünya Mirasına sahip olan güzel ülkemiz, 82 adet aday yerimiz ile de Dünyada aday listesinde sayıca birinci sırada bulunmaktadır. Bu alanında az rastlanır bir zenginliktir. Aday Listede ve asıl listede bulunan tüm yerlerimiz yukarıdaki gibi çok emek verilen çalışmalar sonucu bu ayrıcalığı kazandılar.